BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ: Đổi mới, sáng tạo trong phương pháp dạy học kỷ nguyên số
- Thứ bảy - 18/04/2026 20:33
- In ra
- Đóng cửa sổ này
| ĐẢNG BỘ XÃ NGHĨA TRUNG CHI BỘ TRƯỜNG THPT LÊ QUÝ ĐÔN |
ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM Nghĩa Trung, ngày 08 tháng 4 năm 2026 |
BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ
Đổi mới, sáng tạo trong phương pháp dạy học kỷ nguyên số
Thực hiện Kế hoạch của Chi bộ về triển khai chuyên đề năm 2026: "Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về phát huy tinh thần đoàn kết, bản lĩnh, đổi mới, sáng tạo, nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân trong bối cảnh Đồng Nai cùng cả nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới"; hôm nay, được sự phân công của Chi bộ, tôi xin phép trình bày nội dung chuyên đề "Đổi mới, sáng tạo trong phương pháp dạy học kỷ nguyên số", gắn liền với nhiệm vụ đột phá về phát triển khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong giáo dục.
PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn căn dặn: "Xã hội ngày càng tiến, công tác của ta cũng phải ngày càng tiến... Nếu không chịu khó học tập thì không tiến bộ được……". Với công tác giáo dục hiện nay "sự tiến bộ" chính là năng lực hội nhập và làm chủ công nghệ. Chuyển đổi số là thay đổi tư duy sư phạm: lấy công nghệ làm đòn bẩy để phát huy tối đa năng lực học sinh. Người giáo viên, đặc biệt là người giáo viên đứng trong hàng ngũ của Đảng, phải là người tiên phong ứng dụng cái mới, tháo gỡ sự ì ạch, ngại khó trong việc tiếp cận công nghệ.
PHẦN II: THỰC TRẠNG
Khi nhìn lại quá trình giảng dạy trong thời gian trước đây, bản thân tôi hay tất cả chúng ta đã có những bước chuyển mình đáng ghi nhận. Tuy nhiên, với tinh thần phê bình và tự phê bình nghiêm túc của người đảng viên, chúng ta cần thẳng thắn nhìn nhận:
- Việc ứng dụng công nghệ thông tin ở một số bộ phận đôi lúc còn mang tính hình thức, đối phó, chưa thực sự đi vào chiều sâu để tạo ra sự đổi mới căn bản trong tư duy sư phạm.
- Chuyển đổi số chưa đồng bộ, đôi khi chúng ta mới chỉ "số hóa" tài liệu, số hóa KHDH,… (chuyển từ sách/bản in sang file mềm) chứ chưa thực sự "chuyển đổi số" kể cả trong công tác kiểm tra và đánh giá học sinh: chưa khai thác triệt để các phần mềm hay các công cụ đánh giá trực tuyến để kích thích tư duy sáng tạo của HS; việc ứng dụng CNTT trong tiết dạy đôi khi vẫn dừng lại ở mức độ trình chiếu PowerPoint thay cho bảng đen; chưa xây dựng được một kho học liệu số dùng chung, tính hệ thống chưa cao, dẫn đến lãng phí công sức soạn giảng của từng cá nhân.
Vật lí là môn khoa học thực nghiệm, đòi hỏi tư duy logic cao và sự trực quan sinh động. Do đó, việc ứng dụng công nghệ số vào giảng dạy là một lợi thế vô cùng lớn, nhưng cũng đặt ra yêu cầu khắt khe về tính chính xác, chặt chẽ.
PHẦN III. GIẢI PHÁP VẬN DỤNG
1. Đối với nhiệm vụ của giáo viên trực tiếp giảng dạy
1.1.Trực quan hóa kiến thức:
Chủ động thay đổi phương pháp truyền đạt từ "đọc - chép" sang "tương tác - khám phá" hay nói cách khác: chuyển từ phương pháp truyền thụ một chiều sang việc hướng dẫn học sinh tự tìm tòi, khai thác học liệu số, biến không gian lớp học thành không gian tương tác mở. Đối với các khái niệm trừu tượng tăng cường sử dụng các phần mềm mô phỏng, video thí nghiệm ảo để học sinh dễ dàng hình dung, từ đó hiểu bản chất hiện tượng thay vì học vẹt.
1.2. Hệ thống hóa bằng công cụ số: Tích cực sử dụng các học liệu số ( video, mô phỏng 3D, sơ đồ tư duy số hóa vào các môn học để trực quan hóa kiến thức, để tổng hợp kiến thức, giúp học sinh nhìn nhận logic của bài học một cách rõ ràng.
1.3. Đổi mới kiểm tra, đánh giá: Áp dụng các nền tảng số để giao bài tập, chấm điểm và phân tích phổ điểm: sử dụng các phần mềm azota, Quizizz, Padlet, Plicker, Baamboozle. Việc này không chỉ tiết kiệm thời gian mà dữ liệu (Data) thu về còn giúp chúng ta nhận diện chính xác "lỗ hổng" kiến thức của từng nhóm học sinh để điều chỉnh phương pháp dạy học kịp thời.
2. Đối với nhiệm vụ của Tổ trưởng:
2.1. Xây dựng "Ngân hàng học liệu số" của Tổ:
- Chỉ đạo các giáo viên trong tổ cùng chung tay số hóa tài liệu, xây dựng hệ thống bài giảng số, kho video thí nghiệm, hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan ứng với mỗi chương, hệ thống đề kiểm tra định kì được thẩm định kỹ lưỡng, bám sát ma trận thống nhất cấp tổ (theo sách giáo khoa Kết nối tri thức). Đây là tài sản chung để mọi thành viên đều có thể khai thác, sử dụng trên nền tảng điện toán đám mây (Google Drive do tổ trưởng tạo ra và trích tiền cá nhân để mua dung lượng mail)
- Chỉ đạo các giáo viên nộp hồ sơ các nhân (kế hoạch bài dạy, kế hoạch giáo dục,…) trên nền tản tảng điện toán đám mây (Google Drive) (ứng với mỗi giáo viên có một kho lưu trữ ứng với đúng họ và tên của mình) để phục vụ cho công tác kiểm tra ở cấp tổ.
- Hồ sơ của tổ chuyên môn cũng được lưu trữ trên nền tản tảng điện toán đám mây (Google Drive).
- Mọi báo cáo đóng góp nhanh (khi chưa kịp họp tổ) cũng đều sử dụng các phần mềm tiện ích, phù hợp ( google Forms, google Trang tính,…)
2.2. Sinh hoạt chuyên môn theo hướng thực chất: Xóa bỏ cách sinh hoạt chuyên môn nặng về hành chính. Thay vào đó là tổ chức các chuyên đề
Bồi dưỡng học sinh giỏi
An toàn điện – Thiết kế poster tuyên truyền
Năng lượng tái tạo – Chế tạo mô hình pin mặt trời mini
Âm học và đời sống – Chế tạo nhạc cụ đơn giản
Vật lí hạt nhân – An toàn và ứng dụng
Ôn tập và rèn kỹ năng làm bài thi TN THPT song song dưới 2 hình thức (trực tiếp và trực tuyến qua phần mềm azota).
Trong quá trình chỉ đao thực hiện các chuyên đề thì tôi kết hợp chỉ đạo việc lồng ghép một số nội dung phù hợp với đặc thù bộ môn theo các văn bản chỉ đạo của Sở ( Vb số 1991/SGD ĐT-GDPT&GDTX V/v tổ chức Ngày hội ngoại ngữ, STEM/STEAM và AI trong cacx cơ sở giáo dục ngày 25/3/2026,…)
2.3. Kèm cặp, hỗ trợ đồng nghiệp:
Áp dụng mô hình "Đôi bạn cùng tiến" trong chuyển đổi số
Phân công giáo viên có thế mạnh về CNTT bắt cặp với 1 giáo viên khác ( giáo viên này có thế mạnh khác hỗ trợ qua lại nhau để hoàn thành nhiệm vụ tổ giao)
Không tổ chức các buổi tập huấn lý thuyết suông, mà đi vào thực hành (vd: hướng dẫn trực tiếp làm một thí nghiệm ảo Vật lý đơn giản, cách dùng trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ tìm kiếm ý tưởng khởi động bài học, hoặc cách thiết kế phiếu học tập, trò chơi tương tác nhanh chóng,…)
3. Đối với nhà trường:
Tổ chức thành công cuộc thi “ Bài giảng số”, đã triển khai thực hiện “ học bạ số”,….
PHẦN IV. PHƯƠNG PHÁP GIẢI PHÁP TRONG THỜI GIAN TỚI.
PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn căn dặn: "Xã hội ngày càng tiến, công tác của ta cũng phải ngày càng tiến... Nếu không chịu khó học tập thì không tiến bộ được……". Với công tác giáo dục hiện nay "sự tiến bộ" chính là năng lực hội nhập và làm chủ công nghệ. Chuyển đổi số là thay đổi tư duy sư phạm: lấy công nghệ làm đòn bẩy để phát huy tối đa năng lực học sinh. Người giáo viên, đặc biệt là người giáo viên đứng trong hàng ngũ của Đảng, phải là người tiên phong ứng dụng cái mới, tháo gỡ sự ì ạch, ngại khó trong việc tiếp cận công nghệ.
PHẦN II: THỰC TRẠNG
Khi nhìn lại quá trình giảng dạy trong thời gian trước đây, bản thân tôi hay tất cả chúng ta đã có những bước chuyển mình đáng ghi nhận. Tuy nhiên, với tinh thần phê bình và tự phê bình nghiêm túc của người đảng viên, chúng ta cần thẳng thắn nhìn nhận:
- Việc ứng dụng công nghệ thông tin ở một số bộ phận đôi lúc còn mang tính hình thức, đối phó, chưa thực sự đi vào chiều sâu để tạo ra sự đổi mới căn bản trong tư duy sư phạm.
- Chuyển đổi số chưa đồng bộ, đôi khi chúng ta mới chỉ "số hóa" tài liệu, số hóa KHDH,… (chuyển từ sách/bản in sang file mềm) chứ chưa thực sự "chuyển đổi số" kể cả trong công tác kiểm tra và đánh giá học sinh: chưa khai thác triệt để các phần mềm hay các công cụ đánh giá trực tuyến để kích thích tư duy sáng tạo của HS; việc ứng dụng CNTT trong tiết dạy đôi khi vẫn dừng lại ở mức độ trình chiếu PowerPoint thay cho bảng đen; chưa xây dựng được một kho học liệu số dùng chung, tính hệ thống chưa cao, dẫn đến lãng phí công sức soạn giảng của từng cá nhân.
Vật lí là môn khoa học thực nghiệm, đòi hỏi tư duy logic cao và sự trực quan sinh động. Do đó, việc ứng dụng công nghệ số vào giảng dạy là một lợi thế vô cùng lớn, nhưng cũng đặt ra yêu cầu khắt khe về tính chính xác, chặt chẽ.
PHẦN III. GIẢI PHÁP VẬN DỤNG
1. Đối với nhiệm vụ của giáo viên trực tiếp giảng dạy
1.1.Trực quan hóa kiến thức:
Chủ động thay đổi phương pháp truyền đạt từ "đọc - chép" sang "tương tác - khám phá" hay nói cách khác: chuyển từ phương pháp truyền thụ một chiều sang việc hướng dẫn học sinh tự tìm tòi, khai thác học liệu số, biến không gian lớp học thành không gian tương tác mở. Đối với các khái niệm trừu tượng tăng cường sử dụng các phần mềm mô phỏng, video thí nghiệm ảo để học sinh dễ dàng hình dung, từ đó hiểu bản chất hiện tượng thay vì học vẹt.
1.2. Hệ thống hóa bằng công cụ số: Tích cực sử dụng các học liệu số ( video, mô phỏng 3D, sơ đồ tư duy số hóa vào các môn học để trực quan hóa kiến thức, để tổng hợp kiến thức, giúp học sinh nhìn nhận logic của bài học một cách rõ ràng.
1.3. Đổi mới kiểm tra, đánh giá: Áp dụng các nền tảng số để giao bài tập, chấm điểm và phân tích phổ điểm: sử dụng các phần mềm azota, Quizizz, Padlet, Plicker, Baamboozle. Việc này không chỉ tiết kiệm thời gian mà dữ liệu (Data) thu về còn giúp chúng ta nhận diện chính xác "lỗ hổng" kiến thức của từng nhóm học sinh để điều chỉnh phương pháp dạy học kịp thời.
2. Đối với nhiệm vụ của Tổ trưởng:
2.1. Xây dựng "Ngân hàng học liệu số" của Tổ:
- Chỉ đạo các giáo viên trong tổ cùng chung tay số hóa tài liệu, xây dựng hệ thống bài giảng số, kho video thí nghiệm, hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan ứng với mỗi chương, hệ thống đề kiểm tra định kì được thẩm định kỹ lưỡng, bám sát ma trận thống nhất cấp tổ (theo sách giáo khoa Kết nối tri thức). Đây là tài sản chung để mọi thành viên đều có thể khai thác, sử dụng trên nền tảng điện toán đám mây (Google Drive do tổ trưởng tạo ra và trích tiền cá nhân để mua dung lượng mail)
- Chỉ đạo các giáo viên nộp hồ sơ các nhân (kế hoạch bài dạy, kế hoạch giáo dục,…) trên nền tản tảng điện toán đám mây (Google Drive) (ứng với mỗi giáo viên có một kho lưu trữ ứng với đúng họ và tên của mình) để phục vụ cho công tác kiểm tra ở cấp tổ.
- Hồ sơ của tổ chuyên môn cũng được lưu trữ trên nền tản tảng điện toán đám mây (Google Drive).
- Mọi báo cáo đóng góp nhanh (khi chưa kịp họp tổ) cũng đều sử dụng các phần mềm tiện ích, phù hợp ( google Forms, google Trang tính,…)
2.2. Sinh hoạt chuyên môn theo hướng thực chất: Xóa bỏ cách sinh hoạt chuyên môn nặng về hành chính. Thay vào đó là tổ chức các chuyên đề
Bồi dưỡng học sinh giỏi
An toàn điện – Thiết kế poster tuyên truyền
Năng lượng tái tạo – Chế tạo mô hình pin mặt trời mini
Âm học và đời sống – Chế tạo nhạc cụ đơn giản
Vật lí hạt nhân – An toàn và ứng dụng
Ôn tập và rèn kỹ năng làm bài thi TN THPT song song dưới 2 hình thức (trực tiếp và trực tuyến qua phần mềm azota).
Trong quá trình chỉ đao thực hiện các chuyên đề thì tôi kết hợp chỉ đạo việc lồng ghép một số nội dung phù hợp với đặc thù bộ môn theo các văn bản chỉ đạo của Sở ( Vb số 1991/SGD ĐT-GDPT&GDTX V/v tổ chức Ngày hội ngoại ngữ, STEM/STEAM và AI trong cacx cơ sở giáo dục ngày 25/3/2026,…)
2.3. Kèm cặp, hỗ trợ đồng nghiệp:
Áp dụng mô hình "Đôi bạn cùng tiến" trong chuyển đổi số
Phân công giáo viên có thế mạnh về CNTT bắt cặp với 1 giáo viên khác ( giáo viên này có thế mạnh khác hỗ trợ qua lại nhau để hoàn thành nhiệm vụ tổ giao)
Không tổ chức các buổi tập huấn lý thuyết suông, mà đi vào thực hành (vd: hướng dẫn trực tiếp làm một thí nghiệm ảo Vật lý đơn giản, cách dùng trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ tìm kiếm ý tưởng khởi động bài học, hoặc cách thiết kế phiếu học tập, trò chơi tương tác nhanh chóng,…)
3. Đối với nhà trường:
Tổ chức thành công cuộc thi “ Bài giảng số”, đã triển khai thực hiện “ học bạ số”,….
PHẦN IV. PHƯƠNG PHÁP GIẢI PHÁP TRONG THỜI GIAN TỚI.
- Tuyệt đối chống bệnh hình thức: Ứng dụng công nghệ phải phục vụ cho mục tiêu sư phạm, không lạm dụng hiệu ứng trình chiếu lòe loẹt mà bỏ quên sự chặt chẽ, tính chuẩn xác của kiến thức
- Đồng bộ hóa trong kiểm tra đánh giá: Tổ sẽ tiếp tục hoàn thiện ngân hàng đề thi trực tuyến ứng dụng các mức độ tư duy (Biết, Hiểu và Vận dụng), tiến tới xây dựng kho dữ liệu dùng chung chất lượng cho tổ.
- Đảng viên phải là người đi trước.
PHẦN V. KẾT LUẬN
Đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong giáo dục không phải là một phong trào nhất thời, mà là một hành trình bền bỉ. "Đổi mới, sáng tạo" theo gương Bác chính là những hành động cụ thể, thiết thực nhất diễn ra trong từng giáo án, từng tiết lên lớp của mỗi chúng ta, từng tổ, từng bộ phần nhỏ trong trường mỗi trường học. Bằng bản lĩnh chính trị và tinh thần trách nhiệm, với niềm tin tuyệt đối tôi tin tưởng rằng tổ Vật lý – Công nghệ nói riêng, Chi bộ Trường THPT Lê Quý Đôn nói chung ( cũng như các tổ trong trường chúng ta) sẽ lãnh đạo thành công nhiệm vụ đột phá này, góp phần nâng cao chất lượng của tổ, chất lượng của trường THPT Lê Qúy Đôn, của giáo dục của địa phương trong kỷ nguyên mới.
Là một đảng viên, một tổ trưởng chuyên môn, tôi xin hứa sẽ tiếp tục giữ vững bản lĩnh, không ngừng tự học, tự rèn, cùng tập thể Tổ Vật lí hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ đột phá mà Nghị quyết Chi bộ đã đề ra.
Đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong giáo dục không phải là một phong trào nhất thời, mà là một hành trình bền bỉ. "Đổi mới, sáng tạo" theo gương Bác chính là những hành động cụ thể, thiết thực nhất diễn ra trong từng giáo án, từng tiết lên lớp của mỗi chúng ta, từng tổ, từng bộ phần nhỏ trong trường mỗi trường học. Bằng bản lĩnh chính trị và tinh thần trách nhiệm, với niềm tin tuyệt đối tôi tin tưởng rằng tổ Vật lý – Công nghệ nói riêng, Chi bộ Trường THPT Lê Quý Đôn nói chung ( cũng như các tổ trong trường chúng ta) sẽ lãnh đạo thành công nhiệm vụ đột phá này, góp phần nâng cao chất lượng của tổ, chất lượng của trường THPT Lê Qúy Đôn, của giáo dục của địa phương trong kỷ nguyên mới.
Là một đảng viên, một tổ trưởng chuyên môn, tôi xin hứa sẽ tiếp tục giữ vững bản lĩnh, không ngừng tự học, tự rèn, cùng tập thể Tổ Vật lí hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ đột phá mà Nghị quyết Chi bộ đã đề ra.
NGƯỜI BÁO CÁO
Nguyễn Thị Thanh Tuyền
Nguyễn Thị Thanh Tuyền